Oluştur
AB Çocuk Yasası Açıklandı: İnterneti ve Oyunları Nasıl Değiştirebilir?

AB Çocuk Yasası Açıklandı: İnterneti ve Oyunları Nasıl Değiştirebilir?

Anastasiia Sokolova
Dün, 16:23
İçindekiler

Eylül ayında Avrupa Komisyonu, çocukları çevrimiçi ortamda korumaya yönelik bir öneri olan AB Çocuk Yasası’nı duyurdu. Öneri; sosyal medyayı, yapay zekâ sohbet botlarını ve video oyunlarını kapsıyor. Öne çıkan önlemler arasında yaş doğrulama, ebeveyn denetimleri ve çocukları bu hizmetlerde gereğinden fazla vakit geçirmeye teşvik eden oyun mekaniklerine getirilecek kısıtlamalar bulunuyor. Öneri henüz kabul edilmiş değil, ancak şimdiden büyük tepki topladı. Stop Killing Games’in kurucusu Ross Scott, bunu hareketinin karşılaştığı en büyük tehdit olarak nitelendirirken, popüler YouTuber’lar bunun oyunları ve interneti “yok edebileceği” uyarısında bulundu.

Bu konu Avrupa Birliği sınırlarının ötesinde de önem taşıyor. Küresel kitlelere ulaşan şirketler, her bölge için ayrı kurallar uygulamak yerine değişiklikleri dünya genelinde hayata geçirmeyi daha kolay bulabileceğinden, dünyanın dört bir yanındaki oyuncular da bundan etkilenebilir. Öyleyse AB Çocuk Yasası’nın gerçekte neler önerdiğine, oyunları ve çevrimiçi hizmetleri nasıl etkileyebileceğine ve alarm zillerini çalmanın zamanının gelip gelmediğine bakalım.

Öne Çıkanlar

  • AB Çocuk Yasası, Avrupa Komisyonu’nun çocukları çevrimiçi ortamda korumaya yönelik bir önerisidir. Henüz kabul edilmedi: Metin üzerinde Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi’nin anlaşması gerekiyor ve metin bu süreçte değişebilir;
  • Öneri; yaş kısıtlamaları, güvenlik ayarları ve kullanıcıları sosyal medya ile video platformlarında tutmaya yönelik özelliklere sınırlamalar getirilmesini öngörüyor. Yapay zekâ sohbet botu sağlayıcılarının da çocukların hizmetlerine duygusal açıdan bağımlı hâle gelmesine yol açabilecek etkileşimlerden kaçınması gerekecek;
  • Öneri, oyunlarda 13 yaşından küçük çocuklar için ebeveyn denetimleri ve reşit olmayanlara yönelik ek güvenlik önlemleri öngörüyor. Kurallar, çevrimiçi dağıtılan tek oyunculu oyunları da kapsayabilir;
  • Yetişkinlerin de çocuk güvenliği kısıtlamaları olmadan hizmetleri kullanabilmek için yaşlarını doğrulaması gerekebilir. Web siteleri ve oyunlar, kullanıcının yaşının yeterli olduğuna dair onay alacak; pasaportunun bir kopyasını değil;
  • Çevrimiçi ortamda dolaşan bazı iddiaların aksine, AB Çocuk Yasası taslağı özel sunuculara genel bir yasak getirmiyor veya video oyunu oynamayı günde bir saatle sınırlamıyor;
  • Buna karşın, uyum maliyetleri ve eski oyunları güncellemenin zorluğu haklı kaygılar arasında yer alıyor.

AB Çocuk Yasası Sosyal Medya ve Yapay Zekâ İçin Hangi Kuralları Öneriyor?

Öncelikle, ekim ortası itibarıyla mevcut bilgilere dayanarak sosyal medya, video platformları ve yapay zekâ hizmetleri için önerilen kurallara bakalım. Bir sonraki bölümde bunların oyun dünyası için ne anlama gelebileceğini ele alacağız. Başlıca kaynaklarımız, Avrupa Komisyonu’nun yayımladığı öneri ve 8 Ekim’de güncellenen resmî açıklaması. Öneri, Avrupa Parlamentosu’nda hazırlık aşamasında. Metin üzerinde Parlamento ile AB Konseyi’nin hâlâ anlaşması gerekiyor.

European Commission President Ursula von der Leyen presenting the EU Kids Act proposal
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB Çocuk Yasası önerisini tanıtıyor

Ursula von der Leyen liderliğindeki Avrupa Komisyonu bu girişime öncülük ediyor. Amaç, AB genelinde reşit olmayanların korunmasına yönelik ortak kurallar oluşturmak. Ülkeler şimdiden kendi yaş kısıtlamalarını getiriyor ve platformlar farklı gerekliliklere uyum sağlamaya çalışıyor. AB Çocuk Yasası’nın bir AB tüzüğü olarak yürürlüğe girmesi planlanıyor. Kabul edilmesi hâlinde hükümleri tüm üye ülkelerde doğrudan uygulanacak. Von der Leyen ayrıca platformların, hizmetlerinin çocuklar için güvenli olduğunu kanıtlaması gerektiğini vurguluyor:

Bugün çocuklarımız, şimdiye kadar geliştirilmiş en gelişmiş teknolojilerle etkileşim kuruyor. Ancak bu teknolojiler, onların esenliği gözetilerek tasarlanmadı. ÇOCUK Yasamız, ispat yükünü tersine çeviriyor: Platformlar, hizmetlerinin tasarım aşamasından itibaren güvenli olduğunu göstermek zorunda. Ayrıca ebeveynlere yeniden kontrolü veriyor, çocuklarının daha güvenli bir çevrimiçi dünyada yolunu bulmasına yardımcı olacak araçları sunuyoruz.
— Ursula von der Leyen

Reşit olmayanların korunmasına ilişkin mevcut AB yönergeleri bu önlemlerin bir kısmını zaten içeriyor. Hukukçuların Paul Hastings’in analizinde açıkladığı üzere, öneri bu tavsiyeleri bağlayıcı yükümlülüklere dönüştürecek ve AB’nin dijital hizmetlere ilişkin mevcut yasası olan Dijital Hizmetler Yasası’nı tamamlayacak.

Proposed social media rules under the EU Kids Act
AB Çocuk Yasası kapsamında sosyal medya için önerilen kurallar

En önemli önerilerden biri, AB genelinde sosyal medya ve video platformları için ortak yaş kısıtlamaları getirilmesi. Bunlar; kullanıcı davranışına göre içerik önerileri, tanımadıkları kişilerle iletişim veya sonsuz kaydırma gibi Komisyonun çocuklar için riskli gördüğü özelliklere sahip hizmetlerde geçerli olacak. Öneri, bu platformlar için şu kuralları belirliyor:

  • 13 yaşından küçükler: Kendi hesaplarını açamaz;
  • 13–14 yaş: Ebeveyn tarafından açılan kısıtlı bir hesap kullanabilir; ebeveyn denetimleri sürekli açık olur, yalnızca önceden onaylanmış kişilerle iletişim kurabilir ve günlük kullanım süresi bir saatle sınırlanır;
  • 15 yaş ve üzeri: Kullanıcılar kendi hesaplarını açabilir, ancak koruyucu ayarlar 18 yaşına ulaşana kadar geçerliliğini korur.

Öneride, özellikle küçük çocuklar için tasarlanmış video platformlarına bir istisna tanınıyor. Üç yaş ve üzerindeki çocuklar ebeveynlerinin hesabı üzerinden sınırlı erişim sağlayabilecek; kullanım süresi yine günde bir saatle sınırlı olacak.

Yaş kısıtlamaları önerinin yalnızca bir parçası. Sosyal medya ve video platformlarının, reşit olmayanları ekran başına kilitleyen özellikleri de yeniden ele alması gerekecek. Bunlar arasında sonsuz kaydırma, aralıksız otomatik oynatma, kullanıcının eylemleriyle ilgisi olmayan bildirimler ve düzenli olarak geri dönmeye teşvik eden ödüller yer alıyor. Platformların ayrıca hizmet kullanımı çocukların uykusuna veya okul çalışmalarına engel olmasın diye süre sınırları getirmesi gerekecek.

Reşit olmayanlara yönelik öneri akışları da değişecek:

  • Çocuğun izlemeyi veya okumayı seçtiği içeriklere öncelik verilecek;
  • Kullanıcı davranışlarının izlenmesine dayalı kişiselleştirme varsayılan olarak kapalı olacak;
  • Kullanıcılar önerilerini sıfırlayabilecek ve profil oluşturmaya dayanmayan bir akış seçebilecek.

Öneri, güvenlik ayarlarında ve reşit olmayanlarla iletişimi düzenleyen kurallarda da değişiklik yapılmasını öngörüyor:

  • Coğrafi konum, kamera ve mikrofona erişim, kişi senkronizasyonu ve anlık bildirimler varsayılan olarak kapalı olacak;
  • Diğer kullanıcıların bir çocukla doğrudan iletişim kurabilmesi için çocuğun onayı gerekecek;
  • Bir çocuğu gruba eklemek için de onayının alınması gerekecek.

Öneri, yapay zekâ arkadaşlarının ve genel amaçlı sohbet botlarının , çocukların onlara duygusal açıdan bağımlı hâle gelmesine yol açabilecek biçimde ilişki taklidi yapmasını yasaklayacak. Bir sohbetten diğerine bilgi aktaran “hafıza” özelliklerinin de varsayılan olarak kapalı olması gerekecek. Geliştiriciler, bu yapay zekâ hizmetlerini kullanıma sunmadan önce çocuklara yönelik olası riskleri değerlendirmek zorunda kalacak.

Yapay zekâ geliştiricilerinin bile sistemlerinin güvenliği konusunda neden görüş ayrılığına düştüğünü Yapay Zekâ Araştırmacıları Neden OpenAI, Anthropic ve Google’dan Ayrılıyor — ve Neler Konusunda Uyarıyorlar?başlıklı yazımızda inceliyoruz.
Screenshot from Character AI. The proposal addresses the risk of children developing emotional dependence on AI companions
Character AI’dan ekran görüntüsü. Öneri, çocukların yapay zekâ arkadaşlarına duygusal açıdan bağımlı hâle gelmesi riskini ele alıyor

Yetişkin olsanız bile AB Çocuk Yasası sizi etkileyebilir. Hizmetlerin, çocuklara yönelik kısıtlamalara tabi olmayan özelliklere kimlerin erişebileceğini belirlemesi gerekecek. Yaş kısıtlamalı bir platforma artık istediğiniz doğum tarihini girerek kaydolamayacaksınız. Bunun yerine, onaylı bir yaş doğrulama yöntemi kullanmanız gerekecek. Avrupa Komisyonu’nun açıkladığı üzere, kullanıcılar önce örneğin elektronik kimlik, biyometrik pasaport veya bankacılık uygulaması aracılığıyla ayrı bir uygulamada yaşlarını doğrulayacak. Platform yalnızca kullanıcının ilgili yaş şartını karşılayıp karşılamadığını öğrenecek; kullanıcının adını, doğum tarihini veya pasaportunun bir kopyasını almayacak.

Mevcut hesabı olan herkesin yeniden doğrulama yapması gerekmeyecek. Bir platform, kullanıcının gerekli yaşta olduğundan yüksek güven düzeyiyle emin olabiliyorsa öneri istisnalara izin veriyor. Komisyon, hesabın ne zaman oluşturulduğu ve ödeme bilgileri gibi çeşitli unsurların birlikte değerlendirilmesini öneriyor.

AB Çocuk Yasası’nın bu hükümleri ve daha birçok maddesi kafa karıştırıcı olabilir; özellikle de bazı sorular hâlâ yanıtsızken. Örneğin, mevcut hesap sahiplerinin yeni bir yaş kontrolünden muaf tutulmasını sağlayacak “yüksek güven düzeyini” kanıtlamak için hangi delillerin yeterli olacağı henüz belli değil.

Kuralların uygulanmasını AB ve ulusal düzenleyici kurumlar denetleyecek. En büyük platformların uyum planları hazırlaması ve bağımsız denetimlerin masraflarını karşılaması gerekecek. İhlallerde verilecek para cezaları, küresel yıllık cironun %6’sına ulaşabilecek.

AB Çocuk Yasası Video Oyunları İçin Hangi Kuralları Öneriyor?

Çevrimiçi oyunlar da dâhil olmak üzere oyun hizmetlerinde çocuk güvenliği kısıtlamaları varsayılan olarak açık olacak. Bu nedenle yetişkin oyuncuların tüm özelliklere erişmek için yaşlarını doğrulaması gerekecek.

Önemli bir ayrıntı şu: Önerideki “çevrimiçi oyunlar” tanımı, geleneksel çok oyunculu oyunların çok ötesine geçiyor. Stop Killing Games’in Birleşik Krallık kolu Gamer’s Voice, bu noktaya ekim ayında güncellenen bilgilendirme notunda dikkat çekiyor. Yaptıkları yoruma göre kurallar, çevrimiçi dağıtılan bazı tek oyunculu oyunları bile kapsayabilir.

Proposed video game rules under the EU Kids Act
AB Çocuk Yasası kapsamında video oyunları için önerilen kurallar

Oyunların 13 yaşından küçük çocuklar için ebeveyn denetimleri sunması da gerekecek. Bu araçlar, ebeveynlerin oyun süresini sınırlamasına, çocuklarının gizlilik ve iletişim ayarlarını yönetmesine, ayrıca diğer oyuncuların zararlı içerik veya davranışlarını bildirmesine olanak tanıyacak. Ancak bu araçların ayrıntıları henüz netleşmiş değil; teknik gerekliliklerin açıklığa kavuşturulması gerekiyor.

Reşit olmayanlara yönelik olarak öneri, iletişim kurallarını da değiştirecek ve günlük ödüller ya da bir gün oyuna girmeyince bonusların kaybolması gibi, oyuncuları düzenli olarak geri dönmeye teşvik eden mekanikleri kısıtlayacak.

Ebeveynlerin karşı çıktığı oyun mekaniklerini ve mahkemede zararı kanıtlama güçlüklerini Fortnite, Roblox ve Minecraft’ın Yapımcıları Nasıl Mahkemelik Oldu?başlıklı yazımızda okuyabilirsiniz.

Bir diğer önemli değişiklik, dijital mağazaları ilgilendiriyor ve daha geniş bir müşteri kitlesini etkileyecek. Mağazaların kullanıcıların yaşlarını değerlendirmesi, reşit olmayanların yaşlarına uygun olmayan uygulamaları satın almasını veya bu uygulamalara erişmesini engellemesi gerekecek.

Steam veya başka bir mağaza üzerinden satış yapmak, oyun sağlayıcılarını oyunlarına ebeveyn denetimleri gibi özellikler ekleme yükümlülüğünden kurtarmayacak . Mağazanın da oyun sağlayıcısının da ayrı ayrı yerine getirmesi gereken şartlar olacak. Mağazanın yaş doğrulaması genel sistemin bir parçası olabilir, ancak oyun tasarımı ve ebeveyn denetimlerine ilişkin gereklilikler yürürlükte kalacak.

Fortnite already offers parental tools for managing playtime and communication
Fortnite, oyun süresini ve iletişimi yönetmeye yönelik ebeveyn araçlarını şimdiden sunuyor

Bağımsız geliştiriciler için bu, daha fazla iş ve daha yüksek maliyet anlamına gelecek. Öneri, küçük şirketlere genel bir muafiyet tanımıyor. Avrupa Komisyonu, etki değerlendirmesinde daha az kaynağa sahip oldukları için küçük ekiplerin bu gereklilikleri karşılamasının daha zor olduğunu kabul ediyor. Bununla birlikte, kullanıma hazır üçüncü taraf araçlarının yükü hafifleteceğini düşünüyor.

Eski oyunlar ayrı bir sorun oluşturuyor. Uzun zaman önce yayımlanan ve artık geliştirilmeyen oyunlar için muafiyet yok. Gamer’s Voice’un bilgilendirme notunda belirttiği gibi, kaynak kodu mevcut değilse ve orijinal ekip dağılmışsa gerekli özellikleri eklemek son derece zor olabilir. Bu nedenle söz konusu oyunları satışta tutmak ve desteklemeyi sürdürmek daha az kârlı hâle gelebilir ya da teknik açıdan güçleşebilir.

Çok oyunculu oyunlar için hayran sunucularını işletenler de yeni çocuk güvenliği yükümlülükleriyle karşılaşabilir. Asıl soru, bu sunuculardan hangilerinin AB Çocuk Yasası kapsamına gireceği. Gamer’s Voice’a göre arkadaşlar için açılmış özel bir sunucu muhtemelen kapsam dışında kalacak. Ödeme alan, reklam yayınlayan veya bağış kabul eden herkese açık sunucularda ise bunları işletmenin ekonomik faaliyet sayılıp sayılmayacağı belirleyici olacak.

Son olarak, bu gereklilikler geliştiricilerin nerede bulunduğuna değil, AB’deki kullanıcılara hizmet sunmalarına bağlı. Dolayısıyla AB dışındaki şirketlerin de oyunlarını Avrupalı oyunculara sunmaları hâlinde bu kuralları göz önünde bulundurmaları gerekecek. Başta da belirttiğim gibi, etkileri bölgenin ötesine uzanabilir. Örneğin, kurallara uyum sağlamak çok zor olduğu için birkaç ülkedeki oyuncuların ortak kullandığı bir sunucu kapatılırsa AB dışındaki oyuncular da erişimini kaybeder. Bu varsayımsal bir senaryo, ancak AB Çocuk Yasası’nın dünya çapındaki oyuncuları nasıl etkileyebileceğini gösteriyor.

Büyük bütçelerin bile bir oyunun ayakta kalmasını neden garanti edemediğini ve sunucular kapandıktan sonra neler yaşandığını öğrenmek için Canlı Hizmet Mezarlığı: Sektör, Haftalar İçinde Ölen Oyunlara Milyarlar Harcıyor yazımızı okuyun.

AB Çocuk Yasası Neden Eleştiriliyor?

YouTube kanalı Accursed Farms’ın yaratıcısı ve Stop Killing Games’in kurucusu Ross Scott, 30 Eylül’de AB Çocuk Yasası’nı eleştiren bir video yayımladı. Hareketi, desteği sona eren oyunlara satın almış olan oyuncuların erişimini korumak için kampanya yürütüyor. Scott ise önerinin bu çalışmayı boşa çıkarabileceğinden endişeli. Videonun başlarında şöyle diyor:

Bugüne kadar oyunların öldürülmesini durdurma çabası için en büyük tehditten söz etmek istiyorum. Aslında bu, Stop Killing Games’ten de büyük. Tüm video oyunu sektörünü içe doğru çökertebilecek bir bombaya benziyor.
— Ross Scott

Scott, itirazının çocukları sosyal medyadan ve sohbet botlarından koruma fikrine yönelik olmadığını vurguluyor. Öneri bununla sınırlı kalsaydı videoyu hiç çekmeyeceğini söylüyor. Tepkisi, video oyunlarını ve yetişkinleri etkileyen maddelere. Ona göre çocukları koruma odağı, oyunlar ve yetişkin kullanıcılar açısından doğan riskleri gölgede bırakıyor.

Öncelikle, “çevrimiçi oyunlar” tanımının gereğinden fazla geniş olduğunu düşünüyor. Scott’ın yorumuna göre, tek oyunculu oyunlar da dâhil olmak üzere dijital dağıtımla sunulan neredeyse tüm oyunlar bu gerekliliklere tabi olabilir. İnternete bağlanıp yama indiren fiziksel oyun kopyaları hakkında da soru işaretleri olduğunu belirtiyor. Belgenin, sıradan bir oyunla düzenlemeye tabi bir hizmet arasında ayrım yapmayı zorlaştırmasından rahatsız:

Bu, bir yasa tasarısından çok felsefe sorusu gibi okunuyor.
— Ross Scott

En büyük kaygılarından biri, hayranların işlettiği sunucuların geleceği. Scott’ın yorumuna göre bu sunucular, yeni gereklilikleri karşılayacak şekilde güncellenmedikleri sürece yasa dışı hâle gelecek. Kendi Unreal Tournament veya Minecraft sunucusunu işletmeyi örnek veriyor. Resmî destek sona erdikten sonra favori oyunlarını yaşatmaya çalışan sıradan oyuncuların da risk altına girebileceğine inanıyor.

Bu öneri, Stop Killing Games hareketinin tam tersi. Oyunların, özellikle çevrimiçi oynananların, destek sona erdikten sonra da makul ölçüde oynanabilir kalmasını istiyoruz. AB Çocuk Yasası ise destek sona erdikten sonra çevrimiçi oyun oynamayı yasa dışı hâle getirmek ve stüdyolardan bu oyunları en başta sattıkları için haraç kesmek istiyor.
— Ross Scott
Ross Scott fears the proposed requirements could threaten fan-run servers for games such as Unreal Tournament
Ross Scott, önerilen gerekliliklerin Unreal Tournament gibi oyunların hayran sunucularını tehdit edebileceğinden endişe ediyor

Scott, eski oyunlardan da endişe duyuyor: Yeni yükümlülüklerin yirmi yıl önce piyasaya sürülmüş oyunlar için bile geçerli olacağına inanıyor.

Bir oyun satın almanın kalıcı erişimi neden garanti etmediğini ve Stop Killing Games’in ne için kampanya yürüttüğünü öğrenmek için Stop Killing Games Açıklaması: Satın Aldığınız Oyunların Gerçekten Sahibi Değilsiniz yazımızı okuyun.

Yaş doğrulama da Scott’ın gizlilik kaygılarına yol açıyor. Videoda kimlik belirleyici bilgileri paylaşma zorunluluğunu ele alıyor ve kullanıcı verilerinin emanet edildiği şirketlerin düzenli olarak güvenlik ihlallerine maruz kaldığını hatırlatıyor.

İtirazları bunlarla sınırlı değil. Scott, bir saatten uzun oyun oturumlarına yönelik kısıtlamalardan ve ekran görüntülerinin engellenmesi zorunluluğundan söz ediyor. Kullanıcıların yaşını belirleme gerekliliklerinin işletim sistemlerine de uygulanması hâlinde Linux dağıtımlarının sorun yaşayabileceğini öne sürüyor. İfadenin belirsizliğini de başlı başına kaygı verici buluyor.

Scott, geliştiriciler için ciddi maliyetler ve uzun bir ek iş listesi öngörüyor. Ona göre hazır bir yaş doğrulama aracı satın almak yeterli olmayacak: Stüdyoların oyunlarını güncellemesi ve kalan gereklilikleri de kendi başına karşılaması gerekecek. Aktardığı tahminler, maliyetlerin yüz binlerce dolara ulaşabileceğini gösteriyor. Küçük ekipler için genel bir muafiyet bulunmamasını özellikle yıkıcı buluyor:

Yani evet, küçük geliştiricilerin hayatını cehenneme çevirelim ve AB’de oyun satabilmeleri için her yıl, sonsuza kadar, yaklaşık üç yüz bin dolar ödemelerini isteyelim.
— Ross Scott

Scott, büyük yayıncıların ek maliyetleri karşılayabileceğini, ancak bağımsız geliştiriciler için oyunlarını AB’deki kullanıcılara sunmanın fazla pahalı hâle geleceğini düşünüyor. Indie oyunlardan gelen rekabetin azalmasının büyük şirketlerin işine yarayabileceğini de öne sürüyor.

Scott’ın tercih ettiği sonuç, AB Çocuk Yasası’nın rafa kaldırılması. Bu mümkün değilse en azından kâr amacıyla işletilmeyen veya kişisel veri toplamayan oyunlara muafiyet getirilmesini öneriyor. Bu muafiyetlerin küçük geliştiricileri ve eski çevrimiçi oyunları oynamaya devam edebilme imkânını korumaya yardımcı olacağına inanıyor:

Yani bu yasa, kâr amacıyla işletilmeyen ya da en başta kişisel bilgi toplamayan oyunlara uygulanmamalı.
— Ross Scott

Başka tanınmış YouTuber’lar da tartışmaya katıldı. MoistCr1TiKaL olarak bilinen Charlie White, konuyu EU Trying to Destroy Gaming başlıklı videosunda ele aldı. Tamir hakkı savunucusu Louis Rossmann ise EU kids act explained: how Europe plans to ruin the internet videosunu yayımladı. Videosunda oyunların yanı sıra yaş kontrolünün gizlilik, anonim kullanıcılar ve çevrimiçi hizmetlere erişim üzerindeki etkilerini de inceliyor.

Hak örgütü Electronic Frontier Foundation da öneriyi eleştirdi. EFF, analizinde yaş engellerinin bilgiye erişimi kısıtlayabileceği ve tüm kullanıcıların gizliliğini zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor. Küçük şirketlere muafiyet tanınmamasının teknoloji devlerinin konumunu güçlendirebileceğini de savunuyor.

Son olarak sektör kuruluşu Video Games Europe, oyunlar ve oyuncular için ayrım gözetmeyen yaş kontrollerine karşı uyarıda bulunuyor. Politika yapıcıları, çocukların güvenliğinin yanı sıra oyun oynama ve kültüre erişim haklarını da göz önünde bulundurmaya ve gereklilikleri belirli risklerle sınırlamaya çağırıyor.

AB Çocuk Yasası’na Yönelik Kaygılar Ne Kadar Haklı?

Endişelenmek için nedenler var, ancak eleştirmenlerin en kapsamlı iddiaları tam olarak desteklenmiyor. Oyun hizmetlerine ek yükümlülükler getirilmesi, hayranların işlettiği tüm sunucuların yasaklanacağı anlamına gelmiyor. Önerilen önlemler de şu an için Avrupa’daki bağımsız oyun sektörünün tamamen çökmesine işaret etmiyor.

Öneriyle Desteklenmeyen İddialar

Daha önce söz edilen Gamer’s Voice bilgilendirme metninin yazarları, önerinin oyunları koruma faaliyetlerini suç saydığını, tüm özel sunucuları yasakladığını veya her oyunda kimlik kontrolü gerektirdiğini söylemenin abartı olacağını açıkça belirtiyor. Ancak kuruluş öneriye karşı çıkmayı sürdürüyor ve bunu küçük geliştiricilerle oyun mirasına yönelik bir tehdit olarak görüyor.

Bu eleştirilerin bazıları doğrudan öneri metnine bakılarak doğrulanabilir:

  • Ross Scott videosunda bir saatten uzun süren oyun etkinliklerinin yasaklanacağından söz ediyor. Öneride böyle bir yasak yok. Günlük bir saatlik süre sınırı, sosyal medya ve video platformlarındaki bazı çocuk hesapları için geçerli olacak. Oyunlarda ise ebeveynler çocukları için kendi süre sınırlarını belirleyebilecek;
  • Oyunlarda ekran görüntüsü almaya yönelik genel bir yasak da bulunmuyor. İlgili hüküm, sosyal medya ve video platformlarındaki reşit olmayanların verileri ile gönderileriyle ilgili. Oyunları kapsayan 15. madde, bu hükmü oyunlara genişletmiyor;
  • Öneri, tüm Linux dağıtımlarının yaş kontrolü getirmesini zorunlu kılmıyor. Ancak bir işletim sistemi sağlayıcısı, önerideki standartlara uygun bir kontrolle elde edilmiş yaş doğrulama bilgisine zaten sahipse, bu bilginin düzenleme kapsamındaki hizmetlerle paylaşılmasını etkinleştirmesi gerekecek. Bunun için kullanıcının onayı alınacak ve paylaşım yalnızca hizmetin kurallara uymak için bu doğrulamaya ihtiyaç duyduğu durumlarda geçerli olacak.

Yaş Doğrulama ve Kişisel Veriler

An official age-verification illustration showing a service receiving proof that a user is old enough
Kullanıcının yaş sınırını karşıladığına dair doğrulamanın hizmete iletilmesini gösteren resmî bir yaş doğrulama görseli

Öneri, kullanıcıların kimlik belgelerini oyun geliştiricilerine göndermesini gerektirmiyor. Avrupa Komisyonu’nun açıkladığı üzere, oyunlara ve internet sitelerine yalnızca kullanıcının ilgili yaş şartını karşılayıp karşılamadığı bildirilecek.

Ancak veri ihlalleri ve doğrulama hataları riski sürüyor; yaşını kanıtlayamayan kişiler de zorluklarla karşılaşabilir. EFF, gizlilik ve internete erişim konusunda kaygılarını dile getirdi.

Oyun şirketlerine yönelik siber saldırıların kişisel veri sızıntılarına nasıl yol açtığını Oyun Tarihinin En Büyük Hırsızlık ve Siber Saldırıları yazımızda açıklıyoruz.

Geliştiriciler İçin Muhtemel Maliyetler

Eleştirmenler, AB Çocuk Yasası’na uyum maliyetlerinin yüz binlerce dolara ulaşabileceğini öne sürüyor, ancak bu rakamlar tahminden ibaret. Stüdyoların gerçekte ne kadar harcaması gerekeceği henüz net değil.

Geliştiricilerin önce oyunlarına yeni özellikler eklemesi, ardından bunların bakımını yapması gerekecek. Avrupa Komisyonu, ilk değişikliklerin ardından maliyetlerin önemli ölçüde düşmesini bekliyor. Ross Scott ise geliştiricilerin her yıl yine de büyük meblağlar harcamak zorunda kalacağından endişeli. Dolayısıyla mesele yalnızca bir oyunu güncellemenin maliyeti değil, devam eden bakımının ne kadara mal olacağı da.

Önerinin Mevcut Durumu

Henüz kesinleşmiş bir yasa yok. Ekim ortası itibarıyla AB Çocuk Yasası, Avrupa Parlamentosu’nda hazırlık aşamasında. Avrupa Komisyonu da öneri hakkındaki görüşleri 3 Aralık’a kadar kabul ediyor.

Sonraki aşamada Avrupa Parlamentosu ile AB üyesi devletlerin hükümetlerini temsil eden AB Konseyi öneriyi değerlendirecek. Her iki kurum da değişiklik önerebilir ve aynı metin üzerinde uzlaşmaları gerekir. Yasama sürecine ilişkin açıklamada belirtildiği üzere, bu uzlaşma sağlanmadan yasa kabul edilemez. Önerinin üç okumanın tamamından geçmesi şart değil: İki kurum daha erken bir aşamada anlaşmaya varabilir.

The European Parliament and the Council of the EU must agree on the final text before the proposal can become law
Önerinin yasalaşabilmesi için Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi’nin nihai metin üzerinde uzlaşması gerekiyor

Nihai metin mevcut taslaktan önemli ölçüde farklı olabilir. Yasa koyucular hangi oyunların ve sunucuların kapsama girdiğini netleştirebilir, muafiyetler ekleyebilir, yükümlülükleri değiştirebilir veya uyum için tanınan süreyi yeniden düzenleyebilir. Ancak tartışmalı hükümlerin gevşetileceğinin garantisi yok: Nihai kurallar daha katı da olabilir.

Mevcut öneriye göre, gerekliliklerin çoğu düzenlemenin yürürlüğe girmesinden altı ay sonra uygulanmaya başlayacak.

AB Çocuk Yasası'nın mevcut hâli hakkında ne düşünüyorsunuz?

Sonuçlar

***

AB Çocuk Yasası’nı yakından takip etmek ve tartışmalı ya da muğlak hükümlerine itiraz etmek için geçerli nedenler var. Ancak tüm özel sunucuların yasaklanacağı veya Avrupa oyun pazarının çökeceği yönündeki iddialara temkinli yaklaşılmalı. Etkinin boyutu, nihai metne, uygulama gerekliliklerine ve geliştiricilerin bu gereklilikleri karşılamasının ne kadar mümkün olduğuna bağlı olacak.

Siz ne düşünüyorsunuz? Çocukları korumak için oyunlarda ve sosyal medyada yaşınızı doğrulamaya razı olur musunuz? Yoksa bu kontroller çok fazla soruna mı yol açar? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın.

Sıkça Sorulan Sorular

Önerilen kurallar ve kullanıcılar için ne anlama gelebilecekleri hakkında kısa yanıtlar.

AB Çocuk Yasası Nedir ve Kabul Edildi mi?

Bu, Avrupa Komisyonu’nun çocukları çevrimiçi ortamda korumak amacıyla Eylül 2026’da sunduğu bir öneridir. Ekim ortası itibarıyla henüz kabul edilmemiştir. Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi’nin nihai metin üzerinde anlaşması gerekiyor; dolayısıyla tartışmalı hükümler hâlâ değişebilir.

Sosyal Medya İçin Hangi Yaş Sınırlamaları Öneriliyor?

Bu kuralların kapsadığı sosyal medya ve video platformlarında 13 yaşından küçük çocukların kendi hesaplarına sahip olmasına izin verilmeyecek. 13–14 yaşındakilerin hesapları kısıtlı olacak ve ebeveynleri tarafından oluşturulacak. 15 yaşından itibaren kullanıcılar bağımsız olarak hesap açabilecek, ancak koruyucu ayarlar 18 yaşına girene kadar etkin kalacak.

Yapay Zekâ Sohbet Botları İçin Hangi Değişiklikler Öneriliyor?

Geliştiricilerin, çocuğun sohbet botuna duygusal açıdan bağımlı olmasına yol açabilecek ilişkileri taklit etmekten kaçınması gerekecek. Geçmiş konuşmaları “hatırlama” özelliği varsayılan olarak kapalı olacak. Bu yapay zekâ hizmetlerinin, kullanıma sunulmadan önce çocuklara yönelik riskler açısından değerlendirilmesi gerekecek.

Yetişkinler Her Web Sitesine ve Oyun Geliştiricisine Pasaportlarını Göndermek Zorunda Kalacak mı?

Hayır. Önerilen sistemde kullanıcılar yaşlarını ayrı bir araç üzerinden doğrulayacak ve hizmet yalnızca ilgili yaş şartını karşılayıp karşılamadıklarını öğrenecek. Kullanıcıların hizmete pasaportlarının bir kopyasını, adlarını veya doğum tarihlerini göndermesi gerekmeyecek. Platform yaşlarından zaten yeterince eminse mevcut bazı hesap sahipleri yeniden doğrulama yapmaktan kaçınabilecek.

Kurallar Yalnızca Çok Oyunculu Oyunlar İçin mi Geçerli Olacak?

Şart değil. Önerideki çevrimiçi oyun tanımı, internet üzerinden dağıtılan tek oyunculu oyunları da kapsayabilecek kadar geniş. Ölçütler henüz net değil.

Oyun Oynamak Günde Bir Saatle mi Sınırlandırılacak?

Öneride video oyunlarına yönelik genel bir günlük bir saat sınırı bulunmuyor. Çocukların sosyal medya ve video platformlarına erişiminin belirli biçimleri için böyle bir sınır öneriliyor. Oyunlarda ise ebeveynler çocukları için kendi süre sınırlarını belirleyebilecek.

Hayranların Yönettiği ve Özel Sunucular Yasaklanacak mı?

Genel bir yasak yok. Gamer’s Voice’a göre arkadaşlara veya aileye yönelik özel bir sunucu kuralların dışında kalabilir. Herkese açık sunucular daha karmaşık: temel mesele, bunları işletmenin ekonomik faaliyet sayılıp sayılmayacağı.

Bağımsız Geliştiriciler ve Eski Oyunlar Neden Özellikle Endişe Kaynağı?

Öneride küçük ekipler veya eski oyunlar için genel bir muafiyet bulunmuyor. Bağımsız geliştiricilerin gerekli özellikleri uygulamak ve sürdürmek için daha az kaynağı var. Öte yandan eski bir oyunun artık aktif bir geliştirme ekibi ya da erişilebilir kaynak kodu olmayabilir.

AB Çocuk Yasası AB Dışındaki Oyuncuları Etkileyebilir mi?

Evet, ancak bu Avrupa kurallarının otomatik olarak dünya çapında zorunlu hâle geleceği anlamına gelmiyor. Gereklilikler, AB’deki kullanıcılara ilgili hizmetleri sunan şirketler için geçerli olacak. Bir şirket aynı özellikleri ve ayarları tüm bölgelerde kullanmayı seçerse başka yerlerdeki kullanıcılar da değişiklikleri hissedecek.

Para, Skandallar, Fenomenler

  1. CS2 Kostüm Ekonomisi: Milyarlarca Dolar, Milyon Dolarlık Bıçaklar ve 30 Saatte Yaşanan 2 Milyar Dolarlık Çöküş
  2. Oyun Tarihindeki En Büyük Hırsızlıklar ve Hackler: 620 Milyon Dolar Değerindeki Axie Infinity Hack'i, Çalınan CS2 Skin'leri ve GTA 6 Sızıntısı
  3. Star Citizen Bir Milyar Dolar Topladı — Ama Hâlâ Çıkmadı
  4. GTA Tartışmaları: Davalar, Yasaklar ve Hot Coffee
  5. Ekran Kartları 2026’da Neden Bu Kadar Pahalı? Yapay Zekâ Bellek Stoklarını Nasıl Tüketti?
  6. Video oyunları neden bu kadar pahalılaştı, daha da pahalılaşacak mı?
  7. Neden Milyonlarca İnsan Muzlara, Kurabiyelere ve İneklere Tıklar: Boşta Oyunlar Beynimizi Nasıl Hackledi
  8. Backrooms Nedir? Seviyeler, Varlıklar, Oyunlar ve Film Açıklandı
  9. Rusty Lake Serisi Fenomeni. Twin Peaks'in Tıkla ve Oyna Şeklinde Sunumu
  10. Rideshare "Stimulator": Nasıl Bir Oyun ve Yapay Zekâ Tartışmasına Neden Yol Açtı?
  11. Yapay Zekâ Oyun Geliştirmede Şimdiden İşleri Elinden Alıyor — Ama Beklediğimiz Alanlarda Değil
  12. DLSS 5 — Grafik Devrimi mi, Pazarlama Numara mı? Abartıyı Bir Kenara Bırakalım
  13. Ocarina of Time Remake Duyurusu Hayranları Neden İkiye Böldü? Tekinsiz Vadi, Siyaset ve Nostalji
  14. Yapay Zekâ Araştırmacıları OpenAI, Anthropic ve Google’dan Neden Ayrılıyor ve Neye Karşı Uyarıyor?
  15. GTA 5, Gelmiş Geçmiş Tüm Filmlerden Nasıl Daha Fazla Kazandı?
  16. Oyunlarda Yapay Zeka: Neden Oyuncular Stüdyoları AI Sanatı ve Sesleri Üzerine Boykot Ediyor
  17. Genshin Impact Ne Kadar Kazandırdı ve Gacha Neden Gözden Düşüyor?
  18. Bağımlılık Yüzünden Dava Açıldı: Fortnite, Roblox ve Minecraft'ın Yapımcıları Mahkemeye Nasıl Gitti
  19. 250 Milyon Dolarlık Yapay Zekâ Sohbeti: Krafton, Subnautica 2'nin Kurucularından Nasıl Kurtulacağını ChatGPT'ye Sordu — ve Kaybetti
  20. 12 TB’lık Steam Sızıntısında Neler Bulundu: GTA 3, Mafia 2 ve Valve Oyunlarının Erken Sürümleri
  21. Ekran Kartı Fiyatları Nasıl Uçtu: Madencilik, Fırsatçılar ve İnanılmaz Fiyatlar
  22. Canlı Servis Mezarlığı: Sektör, Haftalar İçinde Ölen Oyunlara Milyarlar Harcıyor
  23. Elden Ring’de Minecraft ve RDR2’de TNT: İnterneti Kasıp Kavuran Çılgın Yapay Zekâ Mashup’ları — Gerçek Olanlar ve İndirebilecekleriniz
  24. Deadlock Çıktı mı? Valve’ın Yalnızca Davetle Girilebilen Oyunu Yeni Oyuncu Rekoruna Ulaştı
  25. PS5 Jailbreak’i: Relapse Neler Sunuyor, Neleri Göze Alıyorsunuz?
  26. AB Çocuk Yasası Açıklandı: İnterneti ve Oyunları Nasıl Değiştirebilir?
    Yazar hakkında
    Yorumlar1